น้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้า ทำมาจากอะไร? (Transformer Oil)

น้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้าทำมาจากอะไร? ผู้ใช้งานเป็นประจำน่าจะได้เคยเห็นและสัมผัสกันมาแล้ว แต่อาจจะไม่เคยรู้ว่าน้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้านั้นมีกระบวนการผลิตอย่างไร โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานด้านระบบไฟฟ้า วิศวกรรมพลังงาน และผู้ดูแลหม้อแปลงไฟฟ้าในโรงงานหรือสถานีไฟฟ้า เพราะน้ำมันหม้อแปลงไม่ใช่แค่น้ำมันธรรมดา แต่เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้หม้อแปลงทำงานได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ

น้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้าคืออะไร?

น้ำมันหม้อแปลง (Transformer Oil) คือ ของเหลวฉนวนไฟฟ้าที่ใช้ภายในหม้อแปลงไฟฟ้า ทำหน้าที่หลัก 2 ประการ คือ:

1. เป็นฉนวนไฟฟ้า (Electrical Insulation)
   ป้องกันไม่ให้เกิดการลัดวงจรระหว่างขดลวดหรือชิ้นส่วนที่มีศักย์ไฟฟ้าต่างกัน
2. ระบายความร้อน (Cooling Medium)
   ดูดซับและถ่ายเทความร้อนจากแกนเหล็กและขดลวดออกสู่ผิวถังหม้อแปลง

น้ำมันหม้อแปลงทำมาจากอะไร?

โดยทั่วไปแล้ว น้ำมันหม้อแปลงผลิตจากน้ำมันแร่ (Mineral Oil) ที่ผ่านกระบวนการกลั่นและทำให้บริสุทธิ์สูง จากน้ำมันดิบปิโตรเลียม

ส่วนประกอบหลัก

1. น้ำมันแร่ (Mineral Oil)

เป็นองค์ประกอบหลัก คิดเป็นสัดส่วนเกือบทั้งหมดของน้ำมันหม้อแปลง น้ำมันแร่ที่ใช้จะต้องผ่านกระบวนการกลั่นและทำให้บริสุทธิ์หลายขั้นตอน เพื่อกำจัดสารที่อาจส่งผลต่อประสิทธิภาพ เช่น:

• กำมะถัน (Sulfur)

• สารประกอบอะโรมาติกบางชนิด

• ความชื้น

• สิ่งเจือปนขนาดเล็ก

2. สารเติมแต่ง (Additives)

ในน้ำมันหม้อแปลงบางประเภท อาจมีการเติมสารต้านการเกิดออกซิเดชัน (Oxidation Inhibitors) เพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพจากปฏิกิริยากับออกซิเจน ซึ่งช่วยยืดอายุการใช้งานของน้ำมันและหม้อแปลง

กระบวนการผลิตน้ำมันหม้อแปลง

การผลิตน้ำมันหม้อแปลงไม่ได้จบแค่การกลั่นทั่วไป แต่ต้องผ่านกระบวนการควบคุมคุณภาพอย่างเข้มงวด

1. การกลั่นแยกส่วน (Fractional Distillation)

น้ำมันดิบจะถูกให้ความร้อนเพื่อแยกส่วนที่มีคุณสมบัติเหมาะสมสำหรับการนำไปผลิตเป็นน้ำมันฉนวน

2. การกำจัดกำมะถัน (Desulfurization)

กำมะถันอาจทำให้เกิดปฏิกิริยากับโลหะภายในหม้อแปลง จึงต้องกำจัดออกให้เหลือน้อยที่สุด

3. การทำให้บริสุทธิ์ (Refining Process)

เช่น การไฮโดรทรีตติ้ง (Hydrotreating) เพื่อปรับปรุงเสถียรภาพทางเคมีของน้ำมัน

4. การกำจัดความชื้นและก๊าซละลาย

ความชื้นเพียงเล็กน้อยสามารถลดค่าความเป็นฉนวนไฟฟ้าได้อย่างมาก จึงต้องควบคุมให้อยู่ในระดับต่ำมาก (ppm level)

5. การทดสอบคุณภาพ (Quality Testing)

ก่อนนำไปใช้งาน น้ำมันหม้อแปลงต้องผ่านการทดสอบ เช่น:

• ค่า Breakdown Voltage (BDV)

• ค่าความเป็นกรด (Acidity)

• ค่า Dielectric Strength

• ค่าความหนืด (Viscosity)

• ค่าจุดวาบไฟ (Flash Point)

คุณสมบัติสำคัญของน้ำมันหม้อแปลงที่ดี

เพื่อให้หม้อแปลงทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ น้ำมันหม้อแปลงต้องมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้:

1. ค่าความเป็นฉนวนไฟฟ้าสูง

ต้องสามารถทนแรงดันไฟฟ้าได้โดยไม่เกิดการทะลุของกระแสไฟฟ้า

2. ระบายความร้อนได้ดี

ต้องมีค่าการนำความร้อนเหมาะสม เพื่อถ่ายเทความร้อนจากขดลวดและแกนเหล็กออกสู่ภายนอก

3. มีเสถียรภาพทางเคมี

ไม่เสื่อมสภาพง่ายเมื่อสัมผัสกับออกซิเจนหรืออุณหภูมิสูง

4. ความหนืดเหมาะสม

ไม่ข้นเกินไปจนไหลเวียนช้า และไม่ใสเกินไปจนสูญเสียคุณสมบัติการหล่อลื่น

5. ปราศจากความชื้นและสิ่งปนเปื้อน

เพราะน้ำและสิ่งสกปรกสามารถลดค่าฉนวนไฟฟ้าได้ทันที

ประเภทของน้ำมันหม้อแปลง

แม้น้ำมันแร่จะเป็นที่นิยมมากที่สุด แต่ปัจจุบันมีทางเลือกอื่นเช่นกัน

น้ำมันแร่ (Mineral Oil)

เป็นประเภทที่ใช้แพร่หลายที่สุด เนื่องจากราคาคุ้มค่าและมีคุณสมบัติที่เหมาะสมกับการใช้งานทั่วไป

น้ำมันเอสเทอร์ (Natural / Synthetic Ester)

ผลิตจากพืชหรือสารสังเคราะห์ มีจุดวาบไฟสูงและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เหมาะกับพื้นที่ที่ต้องการความปลอดภัยสูง

น้ำมันซิลิโคน (Silicone Oil)

ทนความร้อนและทนไฟได้ดี แต่มีราคาสูงกว่า

Transformer Oil ใช้ทำอะไรในระบบหม้อแปลง?

น้ำมันหม้อแปลง (Transformer Oil) ในระบบหม้อแปลงไฟฟ้ามีหน้าที่สำคัญ 2 อย่าง คือ เป็นฉนวนไฟฟ้า และช่วยระบายความร้อน น้ำมันนี้จะทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้เกิดการลัดวงจรระหว่างขดลวด และยังช่วยนำความร้อนที่เกิดขึ้นภายในหม้อแปลงออกไป เพื่อปกป้องไม่ให้หม้อแปลงได้รับความเสียหายจากความร้อนสูงเกินไป

ความสำคัญของการเลือกใช้น้ำมันหม้อแปลงคุณภาพสูง

การเลือกใช้น้ำมันหม้อแปลงที่ได้มาตรฐาน ไม่ได้ส่งผลแค่ต่อประสิทธิภาพการทำงาน แต่ยังส่งผลต่อ:

• อายุการใช้งานของหม้อแปลง

• ความปลอดภัยของบุคลากร

• ลดโอกาสเกิดไฟไหม้

• ลดต้นทุนซ่อมบำรุงระยะยาว

• ลดความเสี่ยงไฟฟ้าดับในระบบอุตสาหกรรม

ในโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ การหยุดชะงักของระบบไฟฟ้าเพียงไม่กี่ชั่วโมง อาจสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล ดังนั้นคุณภาพของน้ำมันหม้อแปลงจึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้

“น้ำมันหม้อแปลงทำมาจากน้ำมันแร่ที่ผ่านกระบวนการกลั่นและทำให้บริสุทธิ์สูง เพื่อให้มีคุณสมบัติเป็นฉนวนไฟฟ้าและระบายความร้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยังอาจมีการเติมสารเพิ่มคุณภาพเพื่อยืดอายุการใช้งาน”

การเลือกใช้น้ำมันหม้อแปลงที่ได้มาตรฐานจึงเป็นปัจจัยสำคัญต่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพของระบบไฟฟ้าโดยรวม

น้ำมันหม้อแปลงจาก Umang Boards BKK – คุณภาพมาตรฐานอุตสาหกรรม

ที่ UMANG Boards Bkk เราจำหน่ายน้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้าคุณภาพ ผ่านการรับรองมาตรฐาน IEC296 และ IEC60296 และการตรวจสอบอย่างเข้มงวด เพื่อให้มั่นใจได้ว่าหม้อแปลงไฟฟ้าของคุณจะทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทีมงานของเราพร้อมให้คำแนะนำ เพื่อให้คุณมั่นใจทุกครั้งที่เลือกใช้ผลิตภัณฑ์จาก อูมัง บอร์ดส์ บีเคเค