หม้อแปลงไฟฟ้าเป็นอุปกรณ์สำคัญในระบบไฟฟ้าของโรงงาน อาคาร และระบบจำหน่ายไฟ หากเกิดปัญหาขึ้นมา อาจส่งผลให้ไฟดับ เครื่องจักรหยุดทำงาน หรือเกิดความเสียหายมูลค่าสูงได้

หลายคนมักคิดว่าการตรวจเช็กหม้อแปลงต้องใช้เครื่องมือพิเศษหรือวิศวกรเท่านั้น แต่จริง ๆ แล้ว หม้อแปลงจำนวนมากจะเริ่มมี “สัญญาณเตือน” ให้เห็นจากภายนอกก่อนเกิดปัญหารุนแรง

การสังเกตเพียงเล็กน้อยเป็นประจำ สามารถช่วยลดความเสี่ยงและยืดอายุการใช้งานของหม้อแปลงได้อย่างมาก

บทความนี้จะพาไปดู 5 จุดสำคัญที่สามารถตรวจสอบได้ด้วยตาเปล่าแบบเข้าใจง่าย

หนึ่งในจุดที่หลายคนมองข้ามมากที่สุดคือ “ซิลิกาเจล” บริเวณ Breather ของหม้อแปลงไฟฟ้า ที่ต้องตรวจเช็ค

หน้าที่ของซิลิกาเจลคือช่วยดูดความชื้นจากอากาศก่อนเข้าสู่ถังหม้อแปลง เพราะความชื้นถือเป็นศัตรูสำคัญของระบบฉนวนไฟฟ้า

โดยทั่วไป ซิลิกาเจลของหม้อแปลงจะมีสี เช่น

• น้ำเงิน
• ส้ม

ขึ้นอยู่กับประเภทของสารดูดความชื้นที่ใช้

แต่เมื่อเริ่มดูดความชื้นจนเต็ม สีจะเปลี่ยนไป เช่น

• ชมพู
• ใส
• ซีดลง

หากซิลิกาเจลอิ่มความชื้นและไม่ได้เปลี่ยน

อาจทำให้:

• ความชื้นเข้าสู่น้ำมันหม้อแปลง
• ค่าฉนวนไฟฟ้าลดลง
• กระดาษฉนวนเสื่อมเร็ว
• เกิด Oxidation ภายในระบบ

ซึ่งล้วนส่งผลต่ออายุการใช้งานของหม้อแปลงโดยตรง

สำหรับหม้อแปลงที่ใช้งานต่อเนื่อง ควรตรวจสอบซิลิกาเจลอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนหรือพื้นที่ที่มีความชื้นสูง

ตรวจเช็คหม้อแปลงไฟฟ้าจากระดับน้ำมัน น้ำมันส่วนใหญ่จะมีช่องแสดงระดับน้ำมัน หรือที่ช่างมักเรียกว่า “ตาแมว”

จุดนี้ช่วยให้สามารถดูระดับน้ำมันได้โดยไม่ต้องเปิดถัง

น้ำมันหม้อแปลงมีหน้าที่สำคัญคือ

• เป็นฉนวนไฟฟ้า
• ระบายความร้อน

หากระดับน้ำมันต่ำเกินไป อาจทำให้ขดลวดหรือชิ้นส่วนบางส่วนไม่ได้รับการระบายความร้อนที่เพียงพอ

หากพบว่า

• ระดับน้ำมันลดลงผิดปกติ
• ระดับต่ำกว่าขีดมาตรฐาน
• มองไม่เห็นระดับน้ำมัน

อาจเป็นสัญญาณว่า:

• มีจุดรั่วซึม
• ระบบร้อนผิดปกติ
• น้ำมันเสื่อมสภาพ

หากน้ำมันต่ำมาก อาจทำให้เกิด:

• ความร้อนสะสม
• Breakdown
• ฉนวนเสื่อม
• หม้อแปลงเสียหาย

ในบางกรณี อาจทำให้ระบบไฟฟ้าหยุดทำงานทันที

การรั่วซึมของน้ำมันหม้อแปลงเป็นอีกหนึ่งปัญหาที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะหม้อแปลงที่ใช้งานมานาน

ควรตรวจสอบบริเวณ:

• รอยเชื่อม
• หน้าแปลน
• วาล์ว
• บุชชิ่ง
• ข้อต่อ

หากพบคราบน้ำมัน หรือมีน้ำมันหยดซึม ควรรีบตรวจสอบทันที

หลายคนมองว่ารอยซึมเล็กน้อยไม่ใช่ปัญหาใหญ่ แต่จริง ๆ แล้วอาจส่งผลมากกว่าที่คิด

เพราะนอกจากน้ำมันจะลดลงแล้ว ยังเสี่ยงให้:

• อากาศเข้า
• ความชื้นเข้า
• สิ่งสกปรกเข้าสู่ระบบ

ซึ่งจะทำให้คุณภาพฉนวนลดลงอย่างต่อเนื่อง

ปัญหาที่อาจตามมา เช่น

• น้ำมันเสื่อมเร็ว
• ค่า Breakdown Voltage ลดลง
• ระบบร้อนผิดปกติ
• หม้อแปลงเสียหาย

บุชชิ่ง (Bushing) คือชิ้นส่วนสำคัญที่ใช้เชื่อมต่อไฟฟ้าเข้าและออกจากหม้อแปลง

เป็นจุดที่รับแรงดันไฟฟ้าสูงมาก จึงต้องอยู่ในสภาพสมบูรณ์ตลอดเวลา

ควรดูว่ามีรอยเหล่านี้หรือไม่:

• รอยแตก
• รอยบิ่น
• คราบดำ
• รอยไหม้
• คราบสกปรกสะสม

แม้รอยเล็ก ๆ ก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาใหญ่ได้

เพราะเมื่อมีความชื้น ฝุ่น หรือฝนสะสมบริเวณรอยแตก อาจทำให้เกิด:

• Tracking
• Arc
• Flashover

ซึ่งอาจทำให้ระบบไฟดับทันที

มีผลมาก โดยเฉพาะ:

• ฝนตก
• ความชื้นสูง
• พื้นที่ใกล้ทะเล

เพราะความชื้นจะเพิ่มโอกาสการเกิด Flashover ได้ง่ายขึ้น

หม้อแปลงไฟฟ้าปกติจะมีเสียง “ฮัม” เบา ๆ จากการทำงานของแกนเหล็กภายใน

แต่หากเสียงเริ่มเปลี่ยนไป ควรให้ความสำคัญทันที

เช่น

• เสียงดังขึ้นผิดปกติ
• เสียงสั่น
• เสียงแตกพร่า
• เสียงหึ่งแรง
• เสียงกระแทกเป็นจังหวะ

อาจเกิดจาก:

• โหลดเกิน
• Core หลวม
• ขดลวดมีปัญหา
• การสั่นสะเทือนผิดปกติ

เสียงที่เปลี่ยนไป อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของปัญหาภายในที่ยังมองไม่เห็นจากภายนอก

หากตรวจเช็คหม้อแปลงไฟฟ้า และพบปัญหาเร็ว จะช่วยป้องกันความเสียหายรุนแรงได้

บริษัท อูมัง บอร์ดส์ บีเคเค จำกัด ด้วยประสบการณ์กว่า 17 ปี วัสดุหม้อแปลงไฟฟ้า กระดาษฉนวน และน้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้าของเรา ผ่านการทดสอบมาตรฐาน IEC  จึงมั่นใจได้ว่าสินค้าที่ได้รับ มีคุณภาพสูง พร้อมใช้งานกับอุตาสหกรรมหม้อแปลงไฟฟ้าได้ทุกประเภท

ติดต่อเรา / ขอใบเสนอราคา ได้ที่
Tel : 02 630 3220
Line OA : @umangbkk
Facebook : https://www.facebook.com/umangbkk

เป็นเพื่อนกับเราวันนี้รับโปรโมชั่นสุดคุ้มทันที!!