ในช่วงนี้สถานการณ์ความตึงเครียดทางการเมืองและการทหารระหว่าง สหรัฐอเมริกา (USA) และ อิหร่าน (Iran) กำลังเป็นประเด็นที่ทั่วโลกจับตามองอย่างใกล้ชิด เนื่องจากภูมิภาคตะวันออกกลางถือเป็นหนึ่งในแหล่งผลิตน้ำมันดิบที่สำคัญที่สุดของโลก เมื่อเกิดความขัดแย้งหรือความไม่มั่นคงในพื้นที่ดังกล่าว ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อ ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลก

และสิ่งที่หลายคนในอุตสาหกรรมไฟฟ้าอาจยังไม่ทันสังเกตคือ ราคาน้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้า (Transformer Oil) ก็มีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้นตามไปด้วย

วันนี้ Umangbkk จะอธิบายว่า ทำไมราคาน้ำมันหม้อแปลงจึงมีโอกาสปรับตัวขึ้น และทำไมหลายโรงงานหรือผู้รับเหมาระบบไฟฟ้าจึงเริ่ม วางแผนสต๊อกสินค้าไว้ล่วงหน้า

น้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้าส่วนใหญ่ในตลาดอุตสาหกรรมผลิตจาก น้ำมันแร่ (Mineral Oil) ซึ่งผ่านกระบวนการกลั่นและปรับคุณภาพให้เหมาะสมสำหรับการใช้งานเป็นฉนวนไฟฟ้าและตัวระบายความร้อนภายในหม้อแปลง

กระบวนการหลักประกอบด้วย

• การกลั่นน้ำมันดิบ (Crude Oil Refining)

• การกำจัดสารกำมะถัน

• การปรับโครงสร้างโมเลกุล

• การกรองและควบคุมคุณภาพให้ตรงตามมาตรฐานอุตสาหกรรม เช่น IEC

ดังนั้น ต้นทุนหลักของน้ำมันหม้อแปลงจึงเริ่มต้นจาก “ราคาน้ำมันดิบ” เมื่อราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้น ต้นทุนการผลิตน้ำมันหม้อแปลงก็จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ภูมิภาคตะวันออกกลางเป็นพื้นที่ที่มีการผลิตและส่งออกน้ำมันดิบจำนวนมากของโลก หากเกิดความไม่แน่นอน เช่น

• การปะทะทางทหาร

• การคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจ

• การจำกัดการส่งออกน้ำมัน

• ความเสี่ยงต่อเส้นทางขนส่งน้ำมัน

สิ่งเหล่านี้อาจทำให้ Supply ของน้ำมันในตลาดโลกลดลง หรือเกิดความกังวลในตลาด ส่งผลให้ราคาน้ำมันปรับตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว

ในอดีตหลายเหตุการณ์พิสูจน์แล้วว่า ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์สามารถทำให้ราคาน้ำมันเพิ่มขึ้นภายในเวลาอันสั้น

เมื่อราคาน้ำมันดิบสูงขึ้น สิ่งที่จะตามมาคือ

• ต้นทุนการกลั่นเพิ่มขึ้น

• ราคาน้ำมันอุตสาหกรรมปรับตัวขึ้น

• ราคาน้ำมันหม้อแปลงปรับตามในรอบถัดไป

สิ่งที่หลายบริษัทในสายงานไฟฟ้าอาจเคยสังเกตคือ
ราคาน้ำมันหม้อแปลง ไม่ได้ขึ้นทันทีเหมือนน้ำมันเชื้อเพลิง

แต่เมื่อมีการปรับราคา มักจะ ปรับขึ้นในระดับที่ค่อนข้างมาก

สาเหตุเกิดจากปัจจัยหลายอย่าง เช่น

1. โรงกลั่นมีสต๊อกวัตถุดิบเดิมอยู่
2. ราคาขายอุตสาหกรรมมักปรับเป็นรอบ
3. การนำเข้าและขนส่งใช้เวลา
4. ต้นทุนโลจิสติกส์และค่าเงินมีผล

ดังนั้นเมื่อเกิดแรงกดดันจากตลาดโลก ราคาน้ำมันหม้อแปลงอาจยังไม่ขึ้นทันที แต่เมื่อปรับแล้ว มักปรับขึ้นพร้อมกันหลายส่วน

ในช่วงที่ตลาดมีความผันผวน โรงงานหลายแห่งเลือกใช้กลยุทธ์

“ซื้อและสต๊อกวัตถุดิบล่วงหน้า”

โดยเฉพาะสินค้าที่มีความสำคัญต่อการผลิต เช่น

• น้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้า

• วัสดุฉนวน

• น้ำมันอุตสาหกรรม

การสั่งซื้อก่อนที่ราคาจะปรับขึ้นช่วยให้

• ควบคุมต้นทุนโครงการได้

• ป้องกันการหยุดงานซ่อมบำรุง

• ลดความเสี่ยงจากการขาดสินค้า

• ไม่ต้องซื้อในช่วงราคาพุ่ง

สำหรับโรงงานผลิตหม้อแปลง บริษัทซ่อมบำรุง หรือผู้รับเหมางานไฟฟ้าแรงสูง การมี สต๊อกน้ำมันหม้อแปลงสำรอง ถือเป็นการบริหารความเสี่ยงที่สำคัญ

จากแนวโน้มของตลาดพลังงานโลก หากสถานการณ์ความตึงเครียดยังดำเนินต่อไป มีโอกาสสูงที่

• ราคาน้ำมันดิบจะผันผวน

• ต้นทุนการผลิตน้ำมันอุตสาหกรรมจะเพิ่มขึ้น

• ราคาน้ำมันหม้อแปลงในตลาดจะปรับตัวตาม

สำหรับองค์กรที่มีแผน

• ผลิตหม้อแปลง

• ซ่อมบำรุงหม้อแปลง

• เปลี่ยนน้ำมันหม้อแปลง

• ทำโครงการระบบไฟฟ้า

การวางแผนสั่งซื้อ ล่วงหน้าก่อนรอบปรับราคา อาจช่วยลดต้นทุนได้อย่างมีนัยสำคัญ